Wypadanie włosów, nadmierne owłosienie i trądzik
Problemy takie jak nadmierne wypadanie włosów, trądzik czy nadmierne owłosienie często postrzegane są wyłącznie jako problem estetyczny. W rzeczywistości mogą być jednak sygnałem zaburzeń ogólnoustrojowych, w tym hormonalnych. Kiedy warto zgłosić się do specjalisty i jakie objawy powinny wzbudzić niepokój?
Wypadanie włosów – co robić?
Fizjologicznie tracimy około 50–100 włosów dziennie. Jeśli wypada ich znacznie więcej, warto jak najszybciej znaleźć źródło problemu. Przyczyną mogą być niedobory dietetyczne i przewlekły stres, rzadziej zaburzenia hormonalne.
W pierwszej kolejności należy wykluczyć niedokrwistość (anemię), niedobory witamin, mikro – i makroelementów. Koniecznie umów się na wizytę do lekarza dermatologa (nie do trychologa), aby ocenić strukturę włosa i skóry głowy oraz rozpocząć leczenie miejscowe (zewnętrzne).
Równolegle warto rozpocząć diagnostykę hormonalną pod opieką endokrynologa, w skład której wchodzi między innymi:
- ocena czynności tarczycy,
- nadnerczy,
- jajników lub jąder.
Czy wypadanie włosów może mieć przyczynę hormonalną?
Najczęstszą przyczyną wypadania włosów jest niedokrwistość (anemia), niedobory witamin, mikro – i makroelementów. Wśród przyczyn hormonalnych dominuje niedoczynność tarczycy.
Oprócz wypadania włosów mogą pojawić się wtedy także:
- przewlekłe zmęczenie
- senność,
- przyrost masy ciała,
- ciągłe uczucie zimna,
- sucha, blada skóra,
- łamliwe włosy oraz paznokcie,
- problemy z pamięcią i koncentracją.
Ponadto za nadmierne wypadanie włosów może odpowiadać także zwiększony poziom androgenów, niski poziom estrogenów (u kobiet) najczęściej związany z menopauzą.
Kiedy nadmierne owłosienie jest problemem hormonalnym?
Nadmierne owłosienie dotyczy około 5-15 % kobiet w wieku rozrodczym, szczególnie kobiet z nadwagą lub otyłością. Problem może występować także u mężczyzn. W diagnostyce bardzo ważne jest rozróżnienie dwóch pojęć: hirsutyzmu i hipertrychozy.
Hirsutyzm
Hirsutyzm to występowanie nadmiernego owłosienia u kobiet w miejscach typowych dla mężczyzn, czyli na brodzie, brzuchu, plecach, udach i nad górną wargą. Są to miejsca androgenozależne. Hirsutyzm spowodowany jest zwykle zbyt wysokim stężeniem tych hormonów.
Hipertrychoza
Natomiast hipertrychoza charakteryzuje się nadmiernym wzrostem włosów na całym ciele, często na podudziach i przedramionach. W hipertrychozie nadmierne owłosienie pojawia się bez związku ze stężeniem androgenów i może występować zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Najczęściej jest to zmienność osobnicza, często uwarunkowana genetycznie. Hipertrychoza występuje także w zaburzeniach endokrynologicznych jak np. niedoczynność tarczycy, jadłowstręt psychiczny.
Trądzik – do jakiego specjalisty się zgłosić?
Leczenie trądziku często wymaga współpracy kilku specjalistów. Trądzik wymaga przede wszystkim konsultacji lekarza dermatologa i endokrynologa.
Przed rozpoczęciem leczenia konieczna może być:
- ocena gospodarki węglowodanowej,
- diagnostyka hormonalna,
- ocena funkcji tarczycy,
- ocena funkcji nadnerczy,
- diagnostyka pracy jajników lub jąder.
Jakie badania wykonać? O tym decyduje lekarz specjalista, po dokładnym zebraniu wywiadu i zbadaniu pacjenta.
Istnieje możliwość leczenia miejscowego i ogólnoustrojowego. Bardzo ważnym elementem terapii jest także odpowiednia dieta, szczególnie ograniczenie cukrów prostych.
Czy trądzik może mieć związek z hormonami?
Trądzik hormonalny wywołany jest głównie przez nadmiar androgenów, czyli męskich hormonów płciowych, które stymulują gruczoły łojowe do produkcji gęstego sebum, które zatyka pory. Zmiany mogą nasilać się w okresie dojrzewania, w trakcie cyklu miesiączkowego czy przy zaburzeniach endokrynologicznych (np. PCOS).
Ponadto za trądzik może także odpowiadać kortyzol, który wydzielany nadmierne w stresie zaostrza stany zapalne. Także podwyższone stężenie prolaktyny może nasilać łojotok. Spadek estrogenów przed miesiączką, w ciąży lub w trakcie menopauzy daje przewagę androgenom i nasila trądzik. Podobny wpływ ma wysoki poziom insuliny (np. przy insulinooporności).
Właściwa diagnostyka pozwala ustalić przyczynę problemu i dobrać skuteczne leczenie dostosowane do potrzeb pacjenta.
Autor: dr n. med. Monika Mysłek-Prucnal
